Avrupa Komisyonu, uluslararası uçuşları da karbon fiyatlandırma sistemine dahil etmekte kararlı. Sektör direniyor, ABD gerilimi tırmanıyor. Peki, sizce AB geri adım atar mı?
Avrupa Birliği’nin karbon fiyatlandırma mekanizması Emisyon Ticaret Sistemi (ETS), şu anda yalnızca AB içindeki uçuşlara uygulanıyor. Avrupa dışına giden uzun mesafeli rotalar, sektör emisyonlarının büyük bölümünü oluşturmasına rağmen bu sistemin dışında kalıyor. Avrupa Komisyonu, Temmuz ayında beklenen ETS revizyonunun önünde bu dengesizliğin artık sürdürülemez olduğunu açıkça ortaya koydu.
12,7 Milyar Euro’luk Potansiyel
Komisyon’un iklim departmanında ulaştırma birimini yöneten Polona Gregorin, havacılık lobicileriyle bir araya geldiği konferansta ETS’nin Avrupa’dan kalkan tüm uçuşları kapsayacak şekilde genişletilebileceği sinyalini verdi. Transport & Environment’ın hesaplamalarına göre sistem geçen yıl tüm uluslararası uçuşlara uygulansaydı, AB ve üye ülkeler 12,7 milyar euroya ulaşan bir gelir elde edebilirdi. Bu rakam, 2025’te havacılık sektöründen toplananın yaklaşık üç katına karşılık geliyor.
Havacılık sektörü bu adıma sert tepki gösterdi. Havacılık lobisi Aerospace, Security & Defence Industries Association of Europe’un direktörü Vincent De Vroey, Komisyon’u kapsamı genişletmemeye davet etti. De Vroey, özellikle Amerikalı havayollarına karbon fiyatı uygulanmasının ticaret krizine yol açabileceği uyarısında bulunarak 2012’deki benzer girişimi hatırlattı. O dönemde ABD, Çin ve Hindistan’ın sert muhalefeti Komisyon’u geri adım atmak zorunda bırakmıştı.
Küresel Sistemle Çakışma Riski
Meselenin bir de uluslararası boyutu var. BM bünyesinde geliştirilen ve 2027’de zorunlu hale gelecek olan CORSIA sistemi, uluslararası havacılık için ayrı bir karbon dengeleme mekanizması sunuyor. Havayolu şirketleri, aynı emisyonlar için iki ayrı sisteme ödeme yapma ihtimalinden duydukları kaygıyı dile getiriyor. Komisyon ise çifte ödemeye izin vermeyeceğini, iki sistemin birbiriyle uyumlu hale getirileceğini söylüyor. Havacılık lobisi Airlines for Europe ise farklı bir tutum sergiliyor: CORSIA tek küresel sistem olarak güçlendirilmeli, ETS bu alandan tamamen çekilmeli. Tüm bu tartışmanın arka planında daha büyük bir soru yatıyor bana sorarsanız. Havacılık sektörü gerçek maliyetini ödemeden dekarbonize edilebilir mi? AB’nin bu kararlılığı, iklim politikasının artık yalnızca ulusal sınırlar içinde değil, küresel ticaret ve rekabet dengelerinin tam ortasında şekillendiğini bir kez daha gözler önüne seriyor.