Uzun yıllar boyunca birçok şirket, kaçınılmaz emisyonlarını karbon kredileri satın alarak dengelemeye çalıştı. Ancak net sıfır hedeflerinin olgunlaşmasıyla birlikte bu yaklaşım tek başına yeterli görülmüyor. Yeni eğilim, salınan karbondioksitin atmosferden gerçekten uzaklaştırılmasını sağlayan karbon giderim (carbon removal) teknolojilerine yatırım yapmak. PayPal'ın son hamlesi de bu dönüşümün yeni örneklerinden biri olarak öne çıkıyor. Şirket, 3Degrees'in karbon giderim portföyüne katılarak hem doğa temelli hem de yeni nesil karbon giderim teknolojilerini desteklemeyi hedefliyor.
Dengeleme ile Giderim Aynı Şey Değil
Karbon piyasalarında en çok karıştırılan konulardan biri de "karbon dengeleme" ile "karbon giderimi" arasındaki fark. Karbon dengeleme yaklaşımında şirketler, kendi emisyonlarını azaltmanın yanında başka bir yerde gerçekleştirilen emisyon azaltım projelerini finanse ederek denge sağlamaya çalışıyor.
Karbon giderim ise farklı bir mantığa dayanıyor. Burada amaç, atmosfere salınmış karbondioksiti biyolojik ya da teknolojik yöntemlerle geri çekmek ve mümkün olduğunca uzun süre depolamak. Bu nedenle karbon giderimi, özellikle net sıfır hedeflerinin son aşamasında giderek daha kritik bir araç olarak görülüyor.
Yeni Portföy Neleri Kapsıyor?
3Degrees'in geliştirdiği karbon giderim portföyü, tek bir teknolojiye odaklanmıyor.
Portföyde;
- biyokömür (biochar),
- gelişmiş kaya ayrışması (enhanced rock weathering),
- beton içinde karbon mineralizasyonu,
- biyoenerji ve karbon yakalama sistemleri,
- yeniden ağaçlandırma ve orman projeleri
gibi farklı karbon giderim yöntemleri bir araya getiriliyor.
Bu yaklaşımın amacı, hem bugün uygulanabilen doğa temelli çözümleri hem de gelecekte ölçeklenmesi beklenen mühendislik tabanlı teknolojileri aynı strateji içinde değerlendirmek.
Şirketler Neden Şimdiden Yatırım Yapıyor?
Karbon giderim pazarı henüz gelişimin erken aşamalarında.
Ancak uzmanlara göre yüksek kaliteli karbon giderim projelerine olan talep, önümüzdeki yıllarda arzın önüne geçebilir.
Bu nedenle birçok şirket, gelecekte oluşabilecek kapasite sıkıntısı ve maliyet artışından etkilenmemek için bugünden uzun vadeli anlaşmalar yapmayı tercih ediyor.
Erken dönemde yapılan yatırımların bir diğer amacı ise henüz ticari ölçekte yaygınlaşmamış teknolojilerin gelişimini hızlandırmak.
Başka bir ifadeyle şirketler yalnızca karbon kredisi satın almıyor; geleceğin karbon giderim pazarının oluşmasına da finansman sağlıyor.
Net Sıfır Stratejileri Yeni Bir Evreye Giriyor
Bilim temelli net sıfır yaklaşımları, şirketlerin önce kendi emisyonlarını mümkün olan en yüksek düzeyde azaltmasını, geriye kalan sınırlı emisyonlar için ise kalıcı karbon giderim çözümlerine yönelmesini öneriyor.
Bu nedenle karbon giderimi artık gönüllü bir uygulamadan çok, uzun vadeli net sıfır stratejilerinin tamamlayıcı unsuru olarak görülüyor.
PayPal'ın attığı adım da, şirketlerin iklim stratejilerinde karbon dengelemeden karbon giderimine doğru yaşanan dönüşümün hız kazandığını gösteren son örneklerden biri.
Editörün Görüşü
Kurumsal sürdürülebilirlikte uzun süre temel soru şuydu: "Emisyonlarımızı nasıl dengeleriz?" Görünen o ki yeni soru farklı: "Atmosferde birikmiş karbonu gerçekten nasıl geri alırız?" Bu değişim küçük gibi görünebilir, ancak karbon piyasalarının geleceği açısından önemli bir kırılma noktası. Çünkü şirketler artık yalnızca mevcut emisyonlarını telafi etmeyi değil, geçmişten gelen karbon yükünün azaltılmasına da katkı sunmayı hedefliyor. Önümüzdeki yıllarda rekabet, en çok karbon kredisi satın alan şirketler arasında değil; karbon giderim teknolojilerinin gelişmesine en fazla katkı sağlayan şirketler arasında yaşanabilir.
