Uluslararası Enerji Ajansı, 2026 küresel petrol arzının talebin 1,78 milyon varil altına düşeceğini açıkladı. Hürmüz Boğazı’ndaki kısıtlamalar tarihin en büyük arz şokunu yaratırken fosil yakıt bağımlılığının bedeli tüm çıplaklığıyla ortaya çıkıyor.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik savaşı küresel enerji piyasalarını alt üst etti. Uluslararası Enerji Ajansı’nın Mayıs raporuna göre 2026 yılı boyunca küresel petrol arzı, günlük 1,78 milyon varil açıkla talebin gerisinde kalacak. Aralık 2025’te günlük 4 milyon varillik bir fazla öngörülüyordu; beş ay içinde piyasa dengesi 5,78 milyon varil ters döndü. Krizin merkezi Hürmüz Boğazı. Küresel petrol ticaretinin yüzde yirmisinin geçtiği bu dar koridor, çatışma nedeniyle fiilen kapandı. IEA’ya göre Körfez bölgesinden kesilen arz şu an 14 milyon varili aşıyor; kümülatif kayıplar 1 milyar varili geride bıraktı. Bu rakamlar, daha önce hayal bile edilemeyen bir arz şoku olarak tanımlanıyor.
Mart ayında küresel petrol arzı bir önceki aya kıyasla günlük 10,1 milyon varil düşerek 97 milyon varile geriledi. OPEC+ üretimi aylık bazda 9,4 milyon varil azalırken Katar’ın üretimi de dramatik biçimde düştü. Brent ham petrolü 106 dolar bandında seyrediyor.
Talep de Erimekte
Şok yalnızca arz tarafında değil. Fiyat artışları ve ekonomik yavaşlama talebi de aşındırıyor. IEA, 2026 küresel petrol talebinin yılık bazda 420 bin varil gerileyeceğini öngörüyor; bir önceki raporda bu rakam 80 bin varildi. COVID-19 sonrasında ilk kez küresel petrol talebi daralıyor. Orta Doğu ve Asya’da petrokimya üreticileri kapasitelerini kıstı, havacılık sektöründe uçuş iptalleri arttı, hanehalkları LPG kıtlığıyla boğuşuyor.
IEA, Mart ayında tarihinin en büyük stratejik rezerv serbest bırakma operasyonunu koordine etti: 400 milyon varil. Ancak bu miktarın yalnızca 164 milyon varili piyasaya ulaşabildi ve kümülatif kayıpların yüzde 40’ını ancak karşılıyor. Stratejik rezervler bir tampona dönüştü; kalıcı bir çözüm değil.
Kazanan: Rusya
Krizin beklenmedik kazananı Rusya. Fiyat artışları Moskova’nın petrol ve rafine ürün gelirlerini yukarı taşıdı. Rus ham petrol ihracatı Mart’ta günlük 270 bin varil artarak 4,6 milyon varile çıktı. Batı’nın yaptırım rejimini zorlaması bir yana, savaş Rusya’nın elini güçlendirdi. IEA, Hürmüz trafiğinin 2026’nın üçüncü çeyreğinde kademeli olarak normale dönmesini baz senaryo olarak alıyor. Ama bu varsayımın gerçekleşmesi için aktif çatışmanın azalması, sigorta piyasalarının tanker güzergahlarını yeniden kabul etmesi ve liman altyapısının onarılması gerekiyor. Bu koşulların hiçbiri şu an eş zamanlı gerçekleşmiş değil.
Kaynak: Reuters