Bir zamanlar mevsimsel bir iklim olayı olarak görülen El Niño, artık çok daha kırılgan bir dünyanın kapısını çalıyor. Pasifik Okyanusu'nda gelişen El Niño koşullarının önümüzdeki aylarda hızla güçlenmesi beklenirken, uzmanlar özellikle Afrika'nın yeni bir kuraklık ve sel döngüsüne hazırlıksız yakalanabileceği uyarısında bulunuyor. Dünya Meteoroloji Örgütü'ne (WMO) göre güçlü bir El Niño, sıcak hava dalgaları, kuraklık, aşırı yağış ve taşkın riskini birçok bölgede aynı anda artırabilir.
Aynı kıtada hem kuraklık hem sel
El Niño'nun etkileri Afrika genelinde aynı şekilde hissedilmeyecek. Güney Afrika'da kuraklık, su kıtlığı ve tarımsal üretimde düşüş beklenirken; Doğu Afrika'nın bazı bölgelerinde ise kısa sürede etkili olabilecek yoğun yağışlar ve ani seller öngörülüyor. Bilim insanları, tek bir iklim olayının aynı anda farklı afetleri tetikleyebilmesinin hazırlık süreçlerini daha da karmaşık hale getirdiğine dikkat çekiyor.
Gıda güvenliği yeniden tehdit altında
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ile Dünya Gıda Programı (WFP), Kamerun'dan Etiyopya'ya, Somali'den Zimbabwe'ye kadar 22 yüksek riskli ülkede yaşayan 8,8 milyon kişiyi destekleyebilmek için 200 milyon doların üzerinde acil finansman çağrısı yaptı. Planlanan destek; iklime dayanıklı tohumlar, hayvancılığın korunması, nakit yardımları ve sel önleme çalışmalarını kapsıyor. Çünkü birçok bölgede insanlar önce kuraklıkla mücadele ederken, ardından gelen şiddetli yağışlarla ikinci kez geçim kaynaklarını kaybetme riskiyle karşı karşıya kalıyor.
Sorun yalnızca El Niño değil
Uzmanlara göre bugünkü tabloyu geçmişten ayıran en önemli unsur, El Niño'nun daha sıcak bir iklim sisteminde etkisini göstermesi.
Küresel sıcaklıkların sanayi öncesi döneme göre yaklaşık 1,4°C yükselmiş olması, El Niño'nun yol açtığı sıcak hava dalgalarını, kuraklıkları ve aşırı yağışları daha yıkıcı hale getiriyor. Bazı iklim modelleri ise bu yıl "çok güçlü" bir El Niño olasılığına işaret ediyor.
Afrika'nın karşı karşıya olduğu sorun yalnızca hava koşulları değil.
Borç yükü, yüksek enerji maliyetleri, gübre tedarikindeki sorunlar, uluslararası yardımlardaki azalma ve devam eden çatışmalar, birçok ülkenin iklim kaynaklı afetlere karşı dayanıklılığını zayıflatıyor. Bu nedenle uzmanlar, erken uyarı sistemlerinin tek başına yeterli olmayacağını; tarım, su yönetimi, sağlık ve sosyal koruma politikalarının birlikte ele alınması gerektiğini vurguluyor.
Editörün Görüşü
El Niño yeni değil.
Kuraklık da, sel de...
Yeni olan, bu olayların artık çok daha kırılgan toplumlara çarpıyor olması.
İklim krizini yıllardır "geleceğin sorunu" diye konuştuk. Oysa bugün sorun yağmurun ne zaman yağacağı değil; yağdığında onu yönetecek, yağmadığında ise açlığı önleyecek sistemlerin olup olmadığı. Afrika, küresel sera gazı emisyonlarının çok küçük bir bölümünden sorumlu. Buna rağmen iklim krizinin en ağır bedellerinden birini ödemeye devam ediyor. Bu da iklim tartışmasının yalnızca çevre meselesi değil, aynı zamanda adalet meselesi olduğunu bir kez daha hatırlatıyor.
El Niño gelip geçecek. Acaba bir sonraki iklim şokuna kadar gerçekten hazırlanabilecek miyiz?
