Almanya 2025’te 892 bin ton plastik atığı yurt dışına gönderdi; büyük bölümü Türkiye, Malezya ve Endonezya’ya. Ve bunların tamamı resmi kayıtlarda “geri dönüştürüldü” olarak geçiyor.
Geri dönüşümde dünyaya örnek gösterilen Almanya, 2025 yılında 892 bin tonun üzerinde plastik atığı başka ülkelere ihraç etti. The Guardian’ın haberine göre bu atıkların büyük çoğunluğu Türkiye, Malezya ve Endonezya’ya gitti. Üstelik söz konusu atıklar, yurt dışındaki sertifikalı bir tesise ulaştıkları anda Almanya’nın iç geri dönüşüm istatistiklerine “geri dönüştürüldü” olarak işlendi. Peki, gerçekte ne oldu? Aslına bakarsanız AB şimdilerde bu açığı kapatmaya hazırlanıyor. Kasım 2026’dan itibaren yürürlüğe girecek yeni Atık Sevkiyatı Yönetmeliği, OECD üyesi olmayan ülkelere plastik atık ihracatını en az iki buçuk yıl boyunca tamamen yasaklayacak. Mantıklı bir adım; çevre standartları daha zayıf ülkelere sorunumuzu ihraç edip buna “çözüm” demek, başından beri göz boyamacılıktı. Ancak bu düzenlemenin neyi çözdüğünü, neyi çözmediğini de net görmek gerekiyor. Yönetmelik borunun ucunu ele alıyor; borudan akan plastiğin hacmiyle hiç ilgilenmiyor. Almanya’da yakılan ya da Türkiye kıyılarına vuran her ton plastik bir yerden başladı. Plastik atıkla ne yapacağımızı konuşmaya devam edip plastik üretimini durdurmayı gündemimize almıyorsak, belirtileri tedavi edip hastalığı görmezden geliyoruz demektir. Çok fazla plastik atık, çok fazla plastik üretimi anlamına geliyor. Buna “geri dönüştürüldü” yazmak bu gerçeği değiştirmiyor.
Türkiye Tablosu
Türkiye bu hikayenin hem mağduru hem de gönüllü ortağı konumunda. Avrupa’nın en büyük plastik atık alıcılarından biri olan Türkiye, bu atıkların önemli bir kısmını geri dönüştürme kapasitesine sahip değil. Greenpeace Akdeniz’in sahada yaptığı araştırmalar, Avrupa’dan gelen plastiklerin bir bölümünün düzenli depolama alanları yerine açık alanlarda yakıldığını ya da nehir ve kıyılara karıştığını ortaya koydu.
Türkiye’nin bu tablodaki rolü salt ekonomik; plastik atık ithalatı küçük ölçekli geri dönüşüm tesisleri için bir gelir kapısı. Ama bu kapının Almanya’nın istatistiklerini temizlemeye yarayan bir arka çıkış olduğu artık gizlenemiyor. AB’nin yeni düzenlemesi bu ticaretin önünü kapatacak olsa da Türkiye’nin iç plastik atık yönetimi sorununu çözmüyor. Atık ithalatı kesildiğinde geriye, yetersiz altyapısıyla baş başa kalan bir sektör kalacak.
Kaynak: The Guardian