IEA Başkanı Fatih Birol, İran savaşıyla birlikte Avrupa’nın jet yakıtı stoklarının haftalar içinde kritik seviyeye ineceğini söyledi. “Etkisi sadece havacılıkta kalmayabilir.” dedi.
Avrupa yeni bir enerji krizine doğru sürükleniyor ama bu kez etkisi doğrudan gökyüzünde hissedilebilir. Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol’un uyarısı oldukça açık: Mevcut tablo değişmezse Avrupa’nın jet yakıtı stokları birkaç hafta içinde ciddi şekilde azalabilir. Bu da uçuşların kısıtlanmasından iptallere kadar uzanan bir zinciri tetikleyebilir. Sorunun merkezinde İran savaşıyla birlikte daralan petrol akışı var. Küresel petrol ticaretinin en kritik hatlarından biri olan Hürmüz Boğazı’ndaki aksama, doğrudan rafinerileri ve dolayısıyla jet yakıtı üretimini etkiliyor. Yani mesele sadece petrol fiyatı değil, fiziksel erişim. Ve bu fark, krizin tonunu tamamen değiştiriyor.
Uçuşlar Azalıyor
İlk etkiler şimdiden hissedilmeye başlamış durumda. Havayolu şirketleri artan maliyetler nedeniyle bazı uçuşlarını azaltıyor, bilet fiyatları yukarı gidiyor. Şu an sistem çalışıyor gibi görünse de, aslında giderek daralan bir alanda hareket ediyor. Yaz sezonu yaklaşırken bu daralma daha görünür hale gelebilir. Ama bu hikâyeyi sadece havacılıkla sınırlamak yanıltıcı olur. Çünkü havacılık, küresel ekonominin en hassas bağlantı noktalarından biri. Oradaki bir aksama turizmden ticarete, tedarik zincirlerinden fiyatlara kadar birçok alanı etkileyebilir. Yani mesele sadece uçuş sayısı değil, sistemin genel akışı. Asıl dikkat çekici olan ise kırılganlığın boyutu. Avrupa yıllardır enerji bağımlılığını azaltmaya çalışıyor ama bu tablo, sistemin hâlâ ne kadar dışa bağlı olduğunu net biçimde ortaya koyuyor. Üstelik bu kez kriz bir fiyat meselesi değil; doğrudan erişim sorunu. Günün sonunda acı gerçek şu ki, yakıt varsa uçuş var.