Çevre ve Doğa

Güney Koreli bilim insanları, sadece güneş ışığı ve su kullanarak plastik atıkları temiz hidrojen yakıtına dönüştüren yenilikçi bir yeşil teknoloji geliştirdi.

Birleşmiş Milletler Okyanus Konferansı bu hafta derin denizlerin korunması çağrısıyla başladı.

Böcekler genellikle göz ardı edilen veya zararlı olarak görülen canlılar olsa da, ekosistemlerin sürdürülebilirliği açısından hayati roller üstleniyorlar. Ancak yapılan araştırmalar, dünya genelinde böcek türlerinin sayısında ciddi bir düşüş yaşandığını ortaya koyuyor. 2019 yılında Biological Conservation dergisinde yayımlanan bir derleme çalışmasına göre, dünya genelindeki böcek türlerinin %40’ından fazlası azalıyor ve üçte biri önümüzdeki on yıllarda yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Birleşmiş Milletler verilerine göre, böceklerin yok olma hızı memeliler, kuşlar ve sürüngenlere kıyasla sekiz kat daha fazla. Avrupa ve Amerika’da Durum Kötüleşiyor Avrupa’daki doğa rezervlerinde yapılan uzun süreli gözlemler, uçan böceklerin %75’inden fazlasının kaybolduğunu gösteriyor. Kuzey Amerika’da ise yerli arılar ve monark kelebeklerinde ciddi düşüşler yaşanıyor. Tropikal bölgelerde veriler sınırlı olmakla birlikte, Panama’daki kaplan güveleri üzerine yapılan bazı yerel araştırmalar kısa vadeli bir istikrar gösterse de, Kosta Rika gibi birçok bölgede böcek çeşitliliğinde genel bir gerileme olduğu gözlemleniyor. Sebepler: Tarım Kimyasalları, İklim Değişikliği ve Yaşam Alanı Kaybı Böceklerin azalmasındaki temel etkenler arasında tarım ilaçlarının (özellikle neonikotinoidler), yaşam alanı tahribatı, iklim değişikliği, kirlilik ve istilacı türler yer alıyor. Neonikotinoid içeren sistemik tarım ilaçları, bitkinin tamamına yayılarak polen ve nektar gibi böceklerin ana besin kaynaklarını zehirli hale getiriyor. Bu kimyasallar, böceklerin sinir sistemini etkileyerek yön kaybı, felç ve ölüme neden oluyor. Öldürücü olmasalar bile üreme, beslenme ve bağışıklık sistemlerini olumsuz etkileyebiliyorlar. Habitat kaybı da böcekler için büyük bir tehdit oluşturuyor. Tarım alanlarının genişlemesi, ormansızlaşma ve şehirleşme gibi faktörler, birçok böcek türünün yaşam alanlarını yok ediyor. Tek tip tarım uygulamaları (monokültür), çiçekli bitkiler ve barınma alanlarının sayısını azaltarak böceklerin hayatta kalmasını zorlaştırıyor. İklim değişikliği ise sıcaklık artışları, yağış düzenindeki değişiklikler ve aşırı hava olaylarıyla böceklerin yaşam döngüsünü ve besin kaynaklarına erişimini sekteye uğratıyor. Örneğin, bazı polinatör türleri çiçeklerin açma zamanlamasıyla uyumsuz hale geliyor. Ayrıca ışık ve kimyasal kirlilik de böcekler üzerinde olumsuz etkiler yaratıyor. Gece aktif olan güve ve böcek türleri, yapay ışık nedeniyle yönlerini şaşırıyor. Endüstriyel atıklar ve egzoz gazları ise toprak, hava ve suyu kirleterek hem yetişkin böcekleri hem de larvaları zehirleyebiliyor. İstilacı türler de yerli böcekleri tehdit ediyor. Yeni gelen türler, rekabet yaratarak ya da doğrudan avlayarak yerli popülasyonların yok olmasına neden olabiliyor. Böcekler Olmadan Hayat Mümkün Mü? Böcekler, doğadaki döngünün temel taşları arasında yer alıyor. Özellikle arılar, kelebekler, böcekler ve sinekler gibi türler, dünya çapındaki çiçekli bitkilerin %75’ini ve tarım ürünlerinin yaklaşık %35’ini tozlayarak hem doğal ekosistemlerin hem de gıda üretiminin devamını sağlıyor. Ayrıca böcekler, ölü organizmaların parçalanmasını ve besin döngüsünün sürmesini sağlıyor. Karıncalar, sinekler ve bazı böcek türleri, organik atıkları toprağa geri kazandırarak bitki sağlığını ve gıda zincirini koruyor. Kuşlar, amfibiler ve balıklar gibi birçok hayvanın ana besin kaynağı da böcekler. Bazı böcek türleri ise zararlı haşereleri doğal yollarla kontrol ederek tarımda kimyasal kullanımını azaltıyor. Ne Yapabiliriz? Böceklerin korunması için sürdürülebilir tarım uygulamalarının yaygınlaştırılması, doğal yaşam alanlarının korunması, pestisit kullanımının azaltılması ve kamuoyu bilincinin artırılması gerekiyor. Döngüsel tarım, az sürüm, doğal zararlı kontrolü gibi yöntemler doğaya daha az zarar veriyor. Çayır, sulak alan ve orman kenarları gibi habitatların korunması da böceklerin yaşam alanlarını destekliyor. Özellikle neonikotinoid türü tarım ilaçlarının kullanımının sınırlandırılması büyük önem taşıyor. Aynı zamanda güçlü çevre politikaları ve halkın bilinçlendirilmesi de bu sürecin temel taşlarını oluşturuyor. Yerli bitkilerin ekilmesi, kimyasal kullanımının azaltılması ve koruma projelerine destek verilmesi bireysel olarak atılabilecek somut adımlar arasında. Sonuç: Küçük Canlılar, Büyük Etkiler Böceklerin kaybı yalnızca çevresel bir uyarı değil, aynı zamanda insan sağlığı ve gıda güvenliği için doğrudan bir tehdit oluşturuyor. Polinatörler, ayrıştırıcılar ve besin zincirinin temel taşı olan böcekler, yaşamın sürdürülebilirliği için vazgeçilmez. Doğal tarım uygulamaları, habitat restorasyonu, zararlı kimyasallardan kaçınma ve kamuoyu bilinci sayesinde böceklerin korunması mümkün. Bu küçük canlıları korumak, aslında doğayı ve kendi geleceğimizi korumaktır.

Avrupa Çevre Ajansı’nın (EEA) yayımladığı bilgi notuna göre, temel ekonomik sektörlerde alınacak yeni önlemlerle önemli miktarda su tasarrufu sağlanabilir. Bu önlemler, Avrupa Birliği’nin (AB) su dayanıklılığını artırmak açısından kritik öneme sahip.

Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği’nin yürüttüğü İklim Dostu Çiftlikler Projesi kapsamında İzmir’de düzenlenen çalıştayda iklim değişikliğine uyumlu tarımsal üretim için atılacak adımları tartışıldı.

TEMA Vakfı, Dünya Çevre Günü'nde plastik kirliliğinin çevre, iklim ve insan sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çekerek toplumun tüm kesimlerini acilen birlikte harekete geçmeye çağırdı.

İklim krizinin etkileri küresel ölçekte derinleşirken, turizm sektörü de sorumlu ve sürdürülebilir modellerle dönüşüyor.

Plastik tabak ve kapların bulaşık makinesinde yıkanması, her yıkamada yüz binlerce mikro ve nanoplastik parçacığın atık suya karışmasına neden oluyor. Bu durum, evsel plastik kirliliği konusunda endişeleri artırıyor.

PTT AŞ tarafından “Dünya Çevre Günü (İğneada Longoz Ormanları Millî Parkı)” konulu anma pulu ve ilkgün zarfı 2 Haziran 2025 tarihinde tedavüle sunuldu.

Sürdürülebilir Üretim ve Tüketim Derneği 5 Haziran Dünya Çevre Günü için plastiklerin yaşamdaki önemi ile atık plastiklerin etkilerine dair korkutucu sayılarla bilgi vererek plastik kirliliğini birlikte yenebiliriz çağrısı yaptı

ÇEVKO Vakfı Genel Sekreteri Mete İmer, iklim kriziyle mücadelenin sadece çevresel değil, ekonomik ve toplumsal boyutları olan bir dönüşüm gerektirdiğini vurguladı.

Birch Buzulu'nun çökmesiyle Alpler'in eteklerindeki Blatten köyü büyük ölçüde yok oldu. Bir kişi kayıp, onlarca ev tamamen yıkıldı.

Pasifik Okyanusu’nun derinliklerinde, bilim insanları tarihte ilk kez bir okyanus sırtı volkanik patlamasına anbean tanıklık etti; lavlar, canlı yaşamını yok ederken araştırmacılar bu olağanüstü doğa olayını gerçek zamanlı kaydetti.

Balparmak, Migros ve TEMA Vakfı iş birliğiyle hayata geçirilen "Doğa İçin Arı Gibi Düşün" farkındalık projesiyle Dünya Arı Günü’nü kutluyor.

Dünyada çevre kirliliği ile ruh sağlığı arasındaki ilişki üzerine yapılan araştırmalar artıyor. Bilim insanları, bu alandaki bilgi eksikliklerine ve kaynak yetersizliğine dikkat çekiyor.

Çin’in uzun süredir karbon yoğunluğu nedeniyle eleştirilen Kuşak ve Yol Girişimi (BRI), 2022-2023 döneminde ilk kez ağırlıklı olarak güneş ve rüzgâr enerjisi projeleriyle öne çıktı.

Tatilsepeti, Türkiye’nin eşsiz doğal ve kültürel mirasının koruyarak keşfedilmesine destek olmak için Akdeniz Koruma Derneği iş birliğiyle ‘’Koruyarak Keşfet’’ projesini hayata geçiriyor.

TEMA Vakfı, Dünya Biyolojik Çeşitlilik Günü’nde herkesi biyolojik çeşitliliği koruyarak doğayla uyum içinde yaşamaya ve bu yönde harekete geçmeye çağırdı.

ABD Virjin Adaları hükümeti, artan plastik kirliliğinden sorumlu tuttukları PepsiCo ve Coca-Cola'ya dava açtı. Hükümet, şirketlerin plastik şişelerini "çevre dostu bir tercih" olarak pazarlayarak tüketicileri yanılttığını öne sürüyor.

Yeni yapılan bir araştırma, iklim değişikliğine duyarsızlığı aşmanın yolunun basitleştirilmiş ve ikili veriler sunmak olduğunu ortaya koydu. Princeton Üniversitesi'nde 2020 yılında yapılan bir çalışmada,...