Amazon yağmur ormanları uzun yıllardır iklim krizinin en önemli cephelerinden biri olarak görülüyor. Ormansızlaşma, yasa dışı madencilik ve insan kaynaklı yangınlar, dünyanın en büyük tropikal ormanını ciddi biçimde baskı altına alırken, 2025 yılı dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. Çevresel izleme ağı MapBiomas'ın uydu verilerine göre Brezilya Amazonu'nda geçen yıl yaklaşık 3,1 milyon hektar alan yandı. Bu rakam, kayıtların tutulmaya başlandığı 1985'ten bu yana görülen en düşük seviye olarak kayda geçti. Aynı dönemde ormansızlaşmadaki gerileme de yangınların yayılabileceği yakıt miktarını önemli ölçüde azalttı.
Uzmanlara göre bu iyileşmenin tek nedeni uygulanan politikalar değil. 2024 ile 2025 arasındaki yağış sezonunun gecikmesi, tarım arazilerini temizlemek amacıyla ateş yakılan dönemleri de sınırladı. Ayrıca bir önceki yıl yaşanan yıkıcı yangınların ardından yerel toplulukların daha dikkatli davranması ve yangınlara erken müdahale etmesi de düşüşte etkili oldu.
Ancak olumlu tabloya rağmen risk ortadan kalkmış değil.
Asıl Tehdit Hâlâ Ufukta
MapBiomas araştırmacıları, 2026'nın ikinci yarısında gelişebilecek güçlü bir El Niño olayının Amazon'da kuraklık süresini uzatarak yangın riskini yeniden artırabileceğini belirtiyor. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi (NOAA) da El Niño oluşma olasılığını yüksek görürken, güçlü bir olay yaşanması hâlinde Amazon'un daha uzun ve daha sıcak bir kurak sezonla karşılaşabileceğine dikkat çekiyor.
Öte yandan Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva'nın göreve geldikten sonra sıfır ormansızlaşma hedefini yeniden gündeme taşıması ve çevre politikalarını sıkılaştırması da düşüşte etkili faktörler arasında gösteriliyor. Buna karşın Lula hükümetinin Amazon açıklarında petrol arama projelerine verdiği destek, çevre örgütlerinin eleştirilerini sürdürmesine neden oluyor.
Editörün Görüşü
Amazon'dan gelen bu haber, iklim gündeminde nadir görülen "iyi haberlerden" biri. Ancak iyi haberler bazen yanıltıcı olabilir. Çünkü yangınların azalması, sorunun çözüldüğü anlamına gelmiyor. Amazon hâlâ iklim değişikliği, yasa dışı faaliyetler ve siyasi tercihler arasında kırılgan bir denge üzerinde duruyor. Üstelik tek bir güçlü El Niño, yıllar içinde elde edilen kazanımları birkaç ay içinde silebilir.
