Kanada Başbakanı Mark Carney, Trump’ın ticaret savaşının gölgesinde Alberta’nın petrol kumlarını kurtarmaya koştu. İklim taahhütleri rafa kalkarken, Kanada fosil yakıta çift koldan sarılıyor.
Mark Carney’i tanıyanlar onu uzun yıllar iklim eyleminin iş dünyasındaki en güçlü savunucularından biri olarak bilir. Brookfield’ın temiz enerji yatırım fonunu yönetti, bankacıları ve politikacıları yeşil finansman etrafında buluşturan küresel bir ittifak kurdu. Justin Trudeau’nun koltuğunu devraldığında pek çok kişi benzer bir iklim kararlılığını sürdüreceğini bekliyordu. Olmadı. Göreve geldiği günden bu yana Carney, Kanada’nın iklim düzenlemelerini adım adım söktü. Federal elektrikli araç zorunluluğunu iptal etti, tartışmalı tüketici karbon vergisini kaldırdı. Dokunmadığı tek şey büyük kirleticilere uygulanan endüstriyel karbon fiyatlamasıydı, ta ki Alberta meselesi patlak verene kadar…
Kanada’nın petrol üretiminin yüzde 30’una ev sahipliği yapan Alberta ile merkezi hükümet arasındaki gerilim çoktan kritik noktaya ulaşmıştı. Alberta’nın denize çıkışı yok, ürettiği petrolü satamıyor; Pasifik’e uzanacak yeni bir boru hattı için federal desteğe muhtaç. Öte yandan eyalette ayrılıkçı hareket güç kazanıyor, muhafazakârlar Carney’e her geçen gün daha sert çıkışlar yapıyor. Geçen hafta Carney ile Alberta Başbakanı Danielle Smith ortak bir anlaşma duyurdu. Adına “büyük pazarlık” dediler. Carney, petrol sektörüne yönelik sert emisyon tavanını masadan kaldırdı; karşılığında Alberta uzun vadeli bir karbon fiyatlaması artışını kabul etti. Federal hükümet Pasifik’e uzanacak boru hattının izin sürecini hızlandıracak, petrol şirketleri ise ileride devreye girecek büyük bir karbon yakalama sistemi kurmayı taahhüt etti.
İklim savunucuları ise bu anlaşmayı sert eleştirdi. Karbonun boru hattından çıkan her varil başına maliyeti bir Kanada lokması kadar yani yaklaşık 50 sent. Endüstriyel karbon fiyatının artış hızı yüzde 75 yavaşlatıldı. Karbon yakalama projesi ise aylarca müzakere edilen orijinal boyutunun çok altında kaldı. “Şirketlerin 15 yıl boyunca hiçbir şey yapmak zorunda kalmayacağı bir düzen kuruldu” diyen iklim araştırmacıları, anlaşmanın kâğıt üzerindeki taahhütlerin çok gerisinde kaldığını vurguluyor.
Ne petrolcüler ne çevreciler memnun
Şu da ilginç… Carney’nin bu büyük tavizleri ne sektörü ne de Alberta’yı tam anlamıyla tatmin etti. Kanadalı bir petrol şirketinin CEO’su karbon fiyatının zaten dekarbonizasyonu teşvik etmediğini savunurken, ayrılıkçı hareketin liderleri anlaşmanın onları eyaletlerini Kanada’dan koparmak konusunda daha da ikna ettiğini açıkladı. İklim bakanı ve hükümetin bağımsız iklim danışma kurulunun iki üyesi ise anlaşmanın ilk haberleri sızdığında istifalarını verdi. Boru hattı meselesi de henüz çözüme kavuşmuş değil. İnşaatı üstlenecek özel bir şirket ortada yok. Üstelik Pasifik kıyısındaki Yerli halklarla yapılacak anlaşmalar olmadan boru hattını hayata geçirmek yasal olarak imkânsız.
Fosil yakıta sarılmak ne kadar güvenli liman?
Carney tüm bu adımları jeopolitik bir zorunluluk olarak sunuyor. Trump’ın ticaret savaşının ortasında Kanada’yı ayakta tutmanın yolu doğal kaynaklardan geçiyor diyor. Doğalgaza da yaslanıyor: Ülkenin elektrik şebekesini 2050’ye kadar ikiye katlamayı hedefleyen yeni ulusal enerji stratejisi, hidroelektrik ve nükleere dayanan mevcut temiz enerji altyapısına rağmen doğalgaza önemli bir rol biçiyor. Eleştirmenler ise bu tabloya bambaşka bir açıdan bakıyor: Carney, dünyanın yavaş yavaş bırakmaya başladığı bir emtiaya ekonomik güvenliğini bağlıyor. Eski hükümet iklim danışma kurulu başkanlarından Simon Donner’ın sözleri durumu özetliyor: “Bugün mutlu olacaklar, 10 yıl sonra ‘ne halt ettik?’ diye soracaklar.”
