Bilim insanları, küresel bir deniz pandemisinin bazı deniz kestanesi türlerini yok oluşun eşiğine getirdiğini söylüyor. Ekosistemin görünmez mimarları birer birer kaybolurken, mercan resiflerinin geleceği de tehlikede.
Okyanusun dibinde işler yolunda gitmiyor. Son bir yıldır dünya genelinde yayılmakta olan gizemli bir deniz hastalığı, özellikle Diadema cinsi deniz kestanelerini hızla tüketiyor. Kanarya Adaları’ndaki Diadema africanum nüfusu bazı bölgelerde neredeyse tamamen yok olmuş durumda: Tenerife açıklarında düşüş %99,7, Madeira’da ise %90’a dayanıyor. Akdeniz’den Karayiplere, Hint Okyanusu’ndan Kızıldeniz’e kadar farklı bölgelerden gelen kitlesel ölüm haberleri, durumun küresel bir salgına işaret ettiğini gösteriyor.
Deniz kestaneleri kulağa çok mühim gelmeyebilir; sonuçta sahilde yürürken batmasın diye dikkat ettiğimiz o minik sivri canlılardan söz ediyoruz. Ama işin aslı öyle değil. Bu türler, resiflerin “temizlik ekibi” gibi çalışıyor. Yosunları kontrol ederek mercanların ışık almasını sağlıyor, böylece binlerce türün yaşadığı su altı mahallelerinin düzenini koruyorlar. Kestanesi çekilen bu ekosistemde denge hemen bozuluyor: Karayipler’de mercan örtüsü yarıya düşerken yosunlar %85 artmış durumda.
Bilim insanları pandeminin nedenini hâlâ netleştirebilmiş değil. Ortada bir virüs olabilir, bakteriyel bir salgın olabilir ya da tamamen insan faaliyetleri—yoğun deniz taşımacılığı, değişen akıntılar, fırtına desenleri—hastalığın küresel bir ekspres kargo hızında yayılmasına zemin hazırlamış olabilir. Kesin olan şu: Okyanusun dibinde işler ciddiyetini koruyor.
Araştırmacılar bazı bölgelerde henüz etkilerin görülmediğini, özellikle Güneydoğu Asya ve Avustralya’nın göreceli olarak sakin olduğunu söylüyor. Ancak bu, fırtına öncesi sessizlik mi, yoksa bölgesel bir direnç mi, henüz bilinmiyor. Dünyanın büyük kısmında ise Diadema türü hızla yok olurken, resiflerin geleceği bu küçük ama kritik canlıların kaderine bağlı. Şimdilik tek bildiğimiz şey, doğanın bazen en büyük krizleri en küçük canlılarla haber verdiği… Okyanusun sessizliğinden yükselen bu uyarıyı duymak için kulağımızı denize biraz daha yaklaştırmamız gerekecek.