BM Genel Sekreteri Guterres, mevcut ekonomik ölçüm sistemlerinin çevre kirliliğini ve yıkımı ödüllendirdiğini belirterek, “GSYİH ötesi” bir muhasebe sistemine acil geçiş çağrısı yaptı.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, Guardian’a verdiği özel demeçte, insanlığın geleceğinin radikal bir ekonomik dönüşüme bağlı olduğunu vurguladı. Mevcut ekonomik sistemlerin doğayı yok etmeyi “büyüme” olarak kaydettiğine dikkat çeken Guterres, bir ormanı yok etmenin veya aşırı avlanmanın GSYİH rakamlarını yükseltmesine rağmen, bunun aslında bir gezegensel felaket senaryosu olduğunu hatırlattı. BM bünyesinde Nobel ödüllü ekonomistlerin de katılımıyla kurulan çalışma grubu, artık sadece kâr ve zarar tablolarına değil; insan refahı, sürdürülebilirlik ve hakkaniyete dayalı yeni bir “ekonomik başarı karnesi” üzerinde çalışıyor.
Sermayenin Değil, Yaşamın Muhasebesi
Guterres’in “Dünyamız dev bir şirket değildir” çıkışı, on yıllardır süregelen kontrolsüz büyüme hırsının iklim krizini ve eşitsizliği nasıl derinleştirdiğini bir kez daha masaya yatırıyor. Ekonomist Kaushik Basu ve Nora Lustig liderliğindeki uzmanlar, GSYİH’nin bir başarı kriteri olarak tekelleşmesinin hiper-milliyetçiliği ve kutuplaşmayı beslediği uyarısında bulunuyor. Yeni önerilen model, GSYİH’yi tamamen çöpe atmak yerine onu; ekolojik sınırları, sosyal dışlanmayı ve iklim şoklarını hesaba katan yeni nesil göstergelerle tamamlamayı hedefliyor.
Ekonomik Modellerde “Yeşil” Revizyon
Akademik çevrelerde “küçülme” (degrowth) ve “simit ekonomisi” (doughnut economics) gibi alternatiflerin giderek daha fazla taraftar topladığı bir dönemde, BM’nin bu hamlesi küresel finans sisteminin temellerini sarsmaya aday görünüyor. Uzmanlar, mevcut modellerin aşırı hava olayları ve ekolojik eşik noktalarının etkisini ölçmekte yetersiz kaldığını, bu durumun küresel ekonomiyi her an çökebilecek bir “cam ev” haline getirdiğini savunuyor. Antalya’da düzenlenecek COP31 öncesinde Guterres’in bu çıkışı, iklim diplomasisinin artık sadece karbon emisyonlarını değil, paranın ve başarının tanımını da değiştirmesi gerektiğini gösteriyor.
Kaynak: The Guardian