Türkiye’nin, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile denizaltı bağlantısı kurmak amacıyla ENTSO-E’ye bir proje sunduğu bildirildi. Ankara hükümeti, Büyük Deniz Ara Bağlantı Hattı’ndaki gecikmeleri bir fırsat olarak değerlendirip, bu süreçte kendi alternatif bağlantı projesini hayata geçirmeyi planlıyor. Bu adım, Türkiye’nin Kıbrıs’a enerji iletiminde bağımsız bir çözüm sağlamayı ve bölgesel enerji güvenliğini güçlendirmeyi amaçlıyor.
Geçen ay, Türk savaş gemileri, deniz tabanını inceleyen bir İtalyan gemisini durdurdu. Bu gemi, Yunanistan (Girit üzerinden), Kıbrıs ve İsrail’in elektrik iletim şebekelerini birbirine bağlayacak olan Büyük Deniz Ara Bağlantı Hattı güzergahını tarıyordu. Türkiye ise bu süreçte bağımsız olarak kendi alternatif projesi üzerinde çalışıyor.
Ankara, kendi denizaltı kablosunu döşemek ve yalnızca Türkiye’nin tanıdığı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile bağlantı kurmak için bu çalışmada çok istekli!
Adada Elektrik İçin Jeostratejik Yarış
Kıbrıs’ın bölünmüşlüğü ve iki toplum arasındaki iş birliği eksikliği, yenilenebilir enerji dağıtımından su tedarikine kadar birçok sorunu daha da kötüleştirme riski taşıyor. Ayrıca Yunanistan ile Kıbrıs Cumhuriyeti arasındaki Büyük Deniz Ara Bağlantı Hattı’na yönelik anlaşmazlıklar, projenin ilerlemesini engelliyor. Bu anlaşmazlıklar, özellikle sermaye yapısı ve harcamaların paylaşımı konularında yoğunlaşıyor.
Lefkoşa’daki kabinenin bile bu projeye ilişkin kesin bir duruşa sahip olmadığı görülüyor. Yunanistan-Kıbrıs segmenti, Avrupa Komisyonu’ndan “ortak çıkar projesi” (PCI) olarak 657 milyon euro’luk devasa bir hibe aldı.
Tüm bu engeller, ara bağlantı hattı projesinin geleceğini belirsiz hale getiriyor. Türkiye, bu durumu bir fırsat olarak değerlendiriyor ve kendi kablosunu öne çıkararak Kuzey Kıbrıs Türk varlığındaki pozisyonunu güçlendirmeye çalışıyor. İsrail’in de dahil olması nedeniyle, konu jeostratejik bir önem taşıyor.
Tek Yönlü Bağlantı Yeterli Olmaz
Son dönemde, Türkiye’nin, gözlemci üye olduğu Avrupa Elektrik İletim Sistemi Operatörleri Ağı’na (ENTSO-E) resmi olmayan bir şekilde projesini bildirdiğine dair haberler çıktı. Daha önce de medyada ENTSO-E’nin bu teklifi reddettiğine dair söylentiler yer almıştı.
KKTC yasal bir alanın dışındadır. Bu nedenle Türkiye sadece ulusal şebekeden izole bir sistem kurabilir ve adaya elektrik gönderebilir. Ancak birkaç yıldır geliştirilmekte olan proje, iki yönlü bir ara bağlantı içermektedir.
Kıbrıs, birbirine ara bağlantı hattı bağlı olmayan tek Avrupa Birliği üye ülkesidir. Rüzgar ve güneş enerjisinin payındaki artış, üretimdeki dalgalanmaları artırıyor. Ani sıçramalar şebekeye yük bindiriyor, bu nedenle kapasitenin büyük bir kısmı geçici olarak devre dışı kalıyor. Buna karşılık, üretimde hava koşullarından kaynaklanan düşüşler elektrik arz güvenliğini tehlikeye atıyor.
Çift yönlü bir bağlantı, dengelemeyi kolaylaştıracak ve daha fazla yenilenebilir enerjinin entegrasyonunu mümkün kılacaktır.
İtalyan şamandıra yerleştirme gemisi Ievoli Relume’nin Eylül ayında araştırmaya devam etmesi planlanıyor. Bu konuyu çözmek başbakanlara ve üst düzey diplomatlara düşüyor.