Dünyada iklim gündemi hızla keskinleşirken, ilerlemeyi ölçmenin kendisi artık politikanın en kritik aşaması. Türkiye ise dönüşümün gerçek etkisini sayılardan çok insanların hayatında aramak zorunda.
Küresel iklim tartışmalarında artık kimse hedef eksikliği yaşamıyor; sorun şimdilerde daha çok hangi göstergenin ilerleme sayılacağı. Son dönemde tartışma yaratan bir makalesinde Bill Gates, iklim başarısının yalnızca sıcaklık artışı ya da emisyon grafikleriyle değerlendirilemeyeceğini, meselenin özünde insan yaşamının nasıl değiştiği olduğunu savunmuştu. Bu bakış, özellikle aşırı hava olaylarının sıklaştığı ülkelerde giderek daha fazla karşılık buluyor. Bu yıl Brezilya’nın Belém kentinde düzenlenen COP30 sırasında da aynı tartışma büyüdü: “Gerçek ilerleme nedir ve kim için ilerliyoruz?”
Gates Yaklaşımı
Gates’in yaklaşımı, iklim krizinin medeniyeti tamamen yok etmeyeceği ama insanların yaşamını doğrudan etkileyeceği fikrine dayanıyor. Aşırı sıcakların iş gücü kaybına dönüşmesi, hava kalitesinin sağlık faturalarını kabartması, sellerin tarım alanlarını yok etmesi ya da kentleri felç etmesi… Bunlar emisyon tablolarında görünmeyen ama hayatın ritmini bozan etkiler. Ekonomik verimlilikten sosyal refaha kadar tüm göstergeleri sessizce yeniden şekillendiriyor. Bu çerçeve Türkiye için hiç de yabanc değil. İç Anadolu’da yağış rejiminin değişmesi, Güneydoğu’da uzun sıcak hava dalgaları, Karadeniz’de yıkıcı seller, kıyı kentlerinde su baskınları… Bunların her biri, iklim değişikliğinin soyut bilimsel bir tartışma olmadığını; üretimi, yaşam maliyetlerini, şehirlerin dayanıklılığını ve insanların günlük kararlarını etkileyen somut birer gerçeklik olduğunu apaçık gösteriyor. İlerlemeyi ölçerken yalnızca kaç megavat güneş kurulumu yapıldığına ya da hangi yılda hangi hedefin verildiğine bakmak bu yüzden yanıltıcı oluyor. Sahadaki yaşam değişmedikçe, rakamların anlamı zayıf kalıyor.
