Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği’nin Hatay’da yürüttüğü “Tarımsal Üretimde Onarıcı Dönüşüm” projesi kapsamında, deprem sonrası üretimi bırakma noktasına gelen çiftçiler agroekolojik yöntemlerle yeniden üretime geçti.
Depremin ardından tarımsal üretimin sekteye uğradığı Hatay’da, agroekoloji temelli bir dönüşüm modeli sahada karşılık buldu. Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği tarafından iki yıl önce başlatılan “Hatay’da Tarımsal Üretimde Onarıcı Dönüşüm” projesi, çiftçilerin hem üretim biçimlerini hem de örgütlenme modellerini yeniden şekillendirdi.
Proje kapsamında ilin farklı bölgelerinde üretim yapan 64 çiftçi, toplam 750 dekar arazide agroekolojik uygulamalara geçti. Eğitim ve danışmanlık desteğiyle yürütülen çalışmada, deprem sonrası üretimi bırakmayı düşünen pek çok üreticinin yeniden tarıma yöneldiği belirtildi.
Pestisit yerine doğal yöntemler
Etki ölçüm ve değerlendirme çalışmasına göre, projeye katılan ilk dönem üreticilerinin %94’ü, ikinci dönem üreticilerinin ise %84’ü pestisit kullanımını bırakarak doğa dostu preparatlara yöneldi. Üreticiler, kendi gübrelerini ve bitki koruma çözümlerini doğal yöntemlerle üretmeye başladı. Sahadan aktarılan deneyimlerde, kompost uygulamalarıyla toprağın verimliliğinin arttığı, faydalı böcek popülasyonlarının geri döndüğü ve su yönetiminde iyileşmeler sağlandığı ifade ediliyor.
Maliyetler düştü, pazarlama kanalları çeşitlendi
Ekonomik etkiler de dönüşümün önemli başlıkları arasında yer aldı. Pazarlama danışmanlığı alan ilk dönem üreticilerinin %64’ü, ürünlerini proje öncesine kıyasla alternatif satış kanallarına ulaştırdığını, %52’si ise ürünlerini daha iyi fiyatlarla satabildiğini belirtti. Sentetik gübre ve tarım ilaçlarının terk edilmesiyle birlikte dış girdi maliyetlerinde düşüş gözlendi.
Dayanışma ağı güçlendi
Projenin sosyal boyutunda ise çiftçiler arası iletişim ve dayanışma öne çıktı. İlk dönem üreticilerinin %97’si, ikinci dönem üreticilerinin %88’i, proje sürecinde kurulan iletişim ağı sayesinde birbirlerine destek olmaya başladıklarını ifade etti. Çiftçiden çiftçiye bilgi aktarımı yöntemiyle agroekolojik uygulamalar sahada yaygınlaştı.
Etki çalışmasıyla belgelenen sonuçlar
Projenin ekolojik, ekonomik ve sosyal kazanımları, ZENNA Kurumsal Marka Yönetim Araştırmaları ve Danışmanlığı tarafından yürütülen etki ölçme ve değerlendirme çalışmasıyla ortaya kondu. Çalışma, projeye katılan üreticilerin yalnızca üretimlerini değil, yaşam koşullarını da yeniden inşa etmeye başladıklarını gösteriyor.
Üç ödülle karşılık buldu
“Hatay’da Tarımsal Üretimde Onarıcı Dönüşüm” projesi, üç ayrı ödüle de layık görüldü. Projenin sponsorlarından Türkiye İş Bankası A.Ş.’nin başvurusu ile Sardis Ödülleri’nde Pozitif Sosyal Etki kategorisinde Gümüş Ödül, Türkiye Halkla İlişkiler Derneği tarafından düzenlenen Altın Pusula Ödülleri’nde ise iki ayrı ödül alındı.
Projenin 2026 yılında da sürdürülmesi planlanıyor. Üreticilerin “Hatay Ekolojik Üretim Birliği” çatısı altında bir araya gelmesiyle birlikte, agroekolojik gıda sistemlerinin Türkiye genelinde yaygınlaştırılması hedefleniyor. Afetlere ve krizlere dirençli tarım modellerinin kalıcı hale gelmesi için yeni destekçiler aranıyor.