Avrupa Parlamentosu, 2040 yılına kadar emisyonları %90 oranında azaltma hedefini onayladı. Kağıt üzerinde devrim niteliğinde görünen bu kararın ardındaki “karbon kredisi” ve “iki yıllık inceleme” gibi esneklik payları, hedefin ne kadar gerçekçi olduğunu sorgulatıyor.
Görünen o ki, Avrupa Birliği, iklim liderliği koltuğunu kimseye kaptırmamaya niyet etmiş! Avrupa Parlamentosu’nda yapılan oylamada, 2040 yılına kadar sera gazı emisyonlarını %90 oranında (1990 seviyelerine kıyasla) azaltmayı öngören yasa değişikliği 226’ya karşı 413 oyla kabul edildi. Bu, 2050’deki “net sıfır” hedefine giden yolda en kritik virajlardan biri olarak görülüyor. Ancak bu iddialı rakamın arka planında, iş dünyasını ve üye devletleri ikna etmek için verilen ciddi tavizler yatıyor.
Esneklik Payı mı, Hedef Sulandırma mı?
Kararın detaylarına daldığımızda, başlangıçtaki katı tutumun yerini stratejik bir “esnekliğe” bıraktığını görüyoruz. Komisyon’un ilk önerisinde karbon kredilerinin kullanımı %3 ile sınırlandırılmışken, parlamentoda kabul edilen nihai metinde bu oran %5’e çıkarıldı. Bu durum, AB’nin aslında “evinde” yapması gereken azaltımın %85’e gerilemesi anlamına geliyor. Kalan %5’lik kısım ise uluslararası karbon piyasalarından satın alınacak kredilerle dengelenecek. Proje Yeşil perspektifinden baktığımızda; bu durumun karbon piyasalarında yeni bir hareketlilik yaratacağı kesin, ancak emisyonun yerinde azaltılması ilkesine ne kadar sadık kalındığı büyük bir soru işareti.
İki Yılda Bir Gözden Geçirme: Güvence mi, Kaçış Yolu mu?
Kararın en dikkat çekici maddelerinden biri, her iki yılda bir yapılacak ilerleme değerlendirmesi. Komisyon; teknolojik ilerleme, enerji fiyatları ve en önemlisi AB’nin küresel rekabet gücü gibi faktörleri göz önünde bulundurarak 2040 hedefini revize etme, hatta gerekirse aşağı çekme yetkisine sahip olacak. Bu “kontrol mekanizması”, özellikle enerji yoğun endüstrilerin rekabet gücünü korumak adına eklenmiş bir emniyet sibobu gibi duruyor. İklim yasasındaki güncellemeler sadece hedeflerle sınırlı değil; genişletilmiş emisyon ticaret sistemi olan ETS2’nin yürürlüğe giriş tarihi de 2028’e ertelendi. Karayolu taşımacılığı ve binaların ısıtılmasında kullanılan yakıtları kapsayacak olan bu sistemin ertelenmesi, tüketiciler üzerindeki maliyet baskısını azaltmayı amaçlasa da, iklim takviminde bir yılın bile ne kadar kıymetli olduğu tartışılmaz bir gerçek.
Avrupa Birliği Konseyi’nin de onayından sonra resmileşecek olan bu yeni rota, sürdürülebilir iş dünyası için hem büyük fırsatlar hem de operasyonel riskler barındırıyor. Şeffaflık ve dürüstlük ilkesiyle bu süreci yöneten markalar kazanacak; “esneklik” maddelerinin arkasına saklananlar ise yeşil dönüşümün hızına yetişmekte zorlanacaklar gibi görünüyor.