Dünya okyanuslarının yüzde 10’u artık “koruma altında”. Ama hedef yüzde 30. Önümüzde sadece dört yıl var ve bu hızla yetişmesi pek mümkün görünmüyor!..
Dünya sonunda bir eşiği geçti: Okyanusların yüzde 10’dan fazlası resmen koruma statüsüne alındı. İlk bakışta bu, gecikmiş de olsa bir başarı gibi görünüyor. Ama biraz durup düşününce insanın aklına şu geliyor: Gezegenin en büyük yaşam sistemini korumada yüzde 10 gerçekten kutlanacak bir oran mı? Asıl hedef aslında çok daha iddialı. 2030’a kadar okyanusların yüzde 30’unun korunması gerekiyor. Yani bugünkü alanın yaklaşık üç katına çıkılması şart. Üstelik bunun için geriye sadece birkaç yıl kalmış durumda. Zaman daralıyor, yapılması gereken iş ise katlanarak büyüyor.
“Koruma”
Son yıllarda koruma alanlarında belirgin bir artış yaşandı. Büyük ölçekli deniz alanları “koruma” etiketi aldı. Ancak burada kritik bir kırılma var: Koruma ilan etmek ile gerçekten korumak aynı şey değil. Pek çok bölgede denetim zayıf, uygulama sınırlı, kurallar ise çoğu zaman kâğıt üzerinde kalıyor. Yani sayı artıyor ama etki aynı hızda büyümüyor. Bir diğer sorun, korumanın nerede yoğunlaştığı. Deniz koruma alanlarının büyük bölümü ülkelerin kendi sınırları içinde. Oysa okyanusun büyük kısmı uluslararası sularda ve bu alanlar hâlâ ciddi bir boşluk taşıyor. Yani en kırılgan ve en zor yönetilen bölgeler, koruma dışında kalmaya devam ediyor.Bütün bu tablo, bizi rahatsız edici bir soruya götürüyor aslına bakarsanız. Okyanusları gerçekten koruyor muyuz, yoksa sadece koruduğumuzu mu söylüyoruz? Çünkü hedefe ulaşmak sadece alanı büyütmekle ilgili değil; o alanların gerçekten korunmasıyla ilgili. Evet, yüzde 10 bir başlangıç olabilir ama kesinlikle yeterli değil. Eğer geri kalan yüzde 20 aynı hızla ilerlerse, hedef kaçınılmaz olarak ıskalanacak. Ve o zaman “kaçırdık” demek için çok geç olacak.