Doğal afetlerin tetiklediği endüstriyel facialara karşı geliştirilen NAT-RES projesi, Karadeniz Havzası’nda sınır ötesi bir iş birliğiyle sanayi bölgelerini ekolojik birer risk alanı olmaktan çıkarmayı hedefliyor.
Karadeniz Havzası’nın karşı karşıya olduğu en kritik güvenlik sorunlarından biri olan “Natech” (doğal afetlerin tetiklediği teknolojik kazalar) risklerinin yönetimi için uluslararası bir işbirliği ağı kuruldu. İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Afet Yönetimi Enstitüsü liderliğinde yürütülen proje; İstanbul İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü (AFAD İstanbul), Doğu Makedonya ve Trakya Bölgesi (Yunanistan) ve Ukrayna İş Destek
Merkezleri Birliği (Ukrayna) ortaklığında oluşturulan Konsorsiyum tarafindan uygulanıyor. 24 ay sürecek olan projenin toplam bütçesi 1.636.586,40 Avro olarak belirlendi. Proje için Avrupa Birliği’nden 1.472.927,76 Avro hibe desteği sağlandı.
Afetlerin Tetiklediği Teknolojik Kazalara (Natech) Karşı İleri Teknoloji
NAT-RES Projesi, deprem, sel ve çatışma gibi doğal veya insan kaynaklı felaketlerin sanayi tesislerinde tetikleyebileceği yangın, patlama ve kimyasal sızıntı gibi ikincil felaketleri (Natech olaylarını) önlemeyi hedefliyor. Proje ile Karadeniz Bölgesi’nde gelişmiş teknolojik çözümler, kapsamlı tehlike haritaları ve
sağlam risk değerlendirme metodolojileri entegre edilerek bölgenin dayanıklılığının artırılması amaçlanıyor.
AFAD-EKA Yazılımı Bölgesel Çapta Yaygınlaştırılacak
Projenin en önemli çıktılarından biri, AFAD tarafindan geliştirilen AFAD-EKA (Endüstriyel Kazalar Etki Alanı Modelleme) yazılımının kapasitesinin artırılması ve ortak ülkeler için simülasyonların yapılmasıdır. Yazılım, su kaynaklarını etkileyen tehlikeli koşulların simülasyonunu da içerecek şekilde geliştirilecek; İstanbul
(Türkiye), Doğu Makedonya ve Trakya Bölgesi (Yunanistan) ve Mykolaiv (Ukrayna)’de pilot uygulamalarla hayata geçirilecektir. Bu sistem sayesinde endüstriyel tesisler için gerçek zamanlı izleme ve erken uyarı mekanizmaları oluşturulacaktır.
Sınır Ötesi Tatbikatlar ve Uluslararası İşbirliği
Projede öne çıkan faaliyetler arasında şunlar bulunmaktadır:
- Tehlike Haritalarının Oluşturulması: Deprem, sel ve bölgesel çatışmaların tetiklediği teknolojik riskleri gösteren kapsamlı haritaların hazırlanması.
- Sınır Ötesi Tatbikatlar: AFAD rehberliğinde ve ortakların ev sahipliğinde, acil durum ekipleri, tesis
çalışanları ve yerel otoritelerden oluşan 300’den fazla katılımcı ile Natech risk tatbikatlarının düzenlenmesi.
- Uluslararası Konferans: Projenin sonunda İstanbul’da düzenlenecek uluslararası konferans ile bilgi ve deneyim paylaşımının sağlanması.
Proje Koordinatörü Doç. Dr. Hüseyin Özdemir: “Karadeniz’in Direncini Artırıyoruz”
Projenin koordinatörlüğünü üstlenen İstanbul Teknik Üniversitesinden, Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü’nde görev yapan Doç. Dr. Hüseyin Özdemir projenin vizyonunu şu sözlerle özetledi: “Karadeniz Havzası, sanayi tesislerinin yoğunluğu ve sismik aktiviteler ile sel risklerinin birleştiği hassas bir coğrafyadır. NAT-RES projesi ile amacımız, sadece doğal afetleri değil, bu afetlerin tetiklediği ve çevre ile insan sağlığını tehdit eden teknolojik kazaları da öngörüp yönetebilmektir. Geliştireceğimiz AFAD-EKA yazılımı ve oluşturacağımız sınır ötesi işbirliği ağı sayesinde, yerel yönetimlerin ve sanayi tesislerinin müdahale kapasitelerini artıracağız. Bu proje, bölgedeki toplulukların güvenliği ve ekosistemin korunması adına atılmış stratejik bir adımdır.”